Δεν είναι πλέον ασυνήθιστο στην Ελλάδα να βλέπουμε κουνούπια τον χειμώνα, κάτι που αποδίδεται κυρίως στην κλιματική αλλαγή και στους συνεχείς ήπιους χειμώνες. Τα έντομα έχουν εξελιχθεί ώστε να επιβιώνουν και να παραμένουν δραστήρια όλο το χρόνο, σε βαθμό που η επιστημονική κοινότητα πλέον μιλά για δωδεκάμηνη δραστηριότητα. Στην Ελλάδα, η ύπαρξη κουνουπιών το χειμώνα οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων, κυρίως λόγω του ήπιου κλίματος σε πολλές περιοχές.
Ποια κουνούπια έχουμε στην Ελλάδα
Το πιο συνηθισμένο και διαδεδομένο κουνούπι στην Ελλάδα είναι το κοινό κουνούπι (Culex spp.), που πολλαπλασιάζεται σε στάσιμα νερά και τσιμπά κυρίως τη νύχτα. Τα τελευταία όμως χρόνια το Ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus) έχει εξαπλωθεί ραγδαία, είναι πολύ επιθετικό, δρα την ημέρα και είναι γνωστό για τη μετάδοση ασθενειών.
Το Κοινό Κουνούπι (Culex pipiens) παραμένει ενεργό όταν οι θερμοκρασίες είναι άνω των 5°C. κι έτσι παρατείνεται ο βιολογικός τους κύκλος. Το συναντάμε παντού, ακόμη και σε περιοχές με περιστασιακό χιόνι όπως η Αττική. Είναι κύριος φορέας του Ιού του Δυτικού Νείλου ενώ ο ιός πλέον εντοπίζεται και σε χειμερινά δείγματα.
Το Ασιατικό Κουνούπι Τίγρης (Aedes albopictus) τα ενήλικα κουνούπια είναι δραστήρια και σε υψηλούς πληθυσμούς ακόμη και τον χειμώνα ενώ τα αυγά τους είναι ανθεκτικά στο κρύο. Ενεργό και τη μέρα, έχει προσαρμοστεί πλήρως και το συναντάμε ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές. Είναι δυνητικός φορέας για Δάγκειο πυρετό, Chikungunya, Zika.
Κύριοι λόγοι που έχουμε κουνούπια και το χειμώνα
- Ήπιοι χειμώνες: Στις παράλιες περιοχές του νότου κυρίως (π.χ., Αθήνα, Κρήτη, Πελοπόννησος) οι χειμώνες είναι συχνά ήπιοι, με θερμοκρασίες που σπάνια πέφτουν κάτω από 5-10°C για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό επιτρέπει σε ενήλικα κουνούπια να επιβιώνουν, ιδιαίτερα σε προστατευμένους χώρους όπως υπόγεια γκαράζ, αποθήκες ή ζεστά σπίτια.
- Είδη που προσαρμόζονται: Ένα από τα πιο κοινά κουνούπια στην Ελλάδα, το Aedes albopictus (Ασιατικό κουνούπι τίγρης), είναι γνωστό για την ανθεκτικότητά του και μπορεί να αντέξει σε πιο χαμηλές θερμοκρασίες από άλλα είδη. Τα αυγά του μπορούν να επιβιώσουν σε ψυχρές και ξηρές συνθήκες, και εκκολάπτονται μόλις οι συνθήκες γίνουν ευνοϊκές (π.χ. την άνοιξη).
- Αστική διαβίωση: Τα κουνούπια αυτά αναπαράγονται σε λιμνούλες με στάσιμο νερό που δημιουργούνται συχνά σε ανθρωπογενή περιβάλλοντα: γλάστρες, εγκαταλελειμμένες λεκάνες, κανάτια, φουσκωτές παιδικές πισίνες και ακόμη και σε φρεάτια ή ορνιθώνες. Αυτές οι “νεροδεξαμενές” δεν παγώνουν συχνά, επιτρέποντας στις προνύμφες των κουνουπιών να εξελιχθούν.
- Κλιματική αλλαγή: Οι πιο ζεστοί και σύντομοι χειμώνες που παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια επιμηκύνουν την περίοδο των κουνουπιών. Περισσότερα ενήλικα μένουν ενεργά για περισσότερες εβδομάδες, και η περίοδος αναπαραγωγής τους ξεκινά νωρίτερα.
- Εξέλιξη και προσαρμογή: Τα είδη όπως το κουνούπι τίγρης έχουν εξελιχθεί να αντέχουν το κρύο, με τα αυγά τους να επιβιώνουν μέχρι την άνοιξη. Ομοίως, προσαρμόζονται και οι ιοί (π.χ., Δυτικού Νείλου), που πλέον εντοπίζονται σε κουνούπια και τους χειμερινούς μήνες, αλλάζοντας το επιδημιολογικό προφίλ.
ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ
ΠΩΣ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ
Ερχόμαστε στο χώρο σας άμεσα
με ένα τηλεφώνημα στο 6931 03 03 03
Συμβουλές προστασίας και πρόληψης
Η αντιμετώπιση πλέον απαιτεί μέτρα όλο το έτος και αφορούν στον αποκλεισμό των ευνοϊκών συνθηκών και ενός περιβάλλοντος που βοηθά τα κουνούπια να επιβιώνουν. Τα απωθητικά μέσα που χρησιμοποιούμε για το σώμα μας όπως τα απωθητικά κουνουπιών (σε υγρή μορφή ή σπρει) είναι επίσης ένα μέτρο προστασίας
- Κατάργηση στάσιμων νερών: Αδειάστε γλάστρες, κουβάδες και οποιαδήποτε δοχεία που συλλέγουν νερό, ακόμη και το χειμώνα.
- Προστασία σπιτιού: Ελέγξτε και επισκευάστε τρύπες σε κουνουπιέρες και παράθυρα. Χρησιμοποιήστε ανεμιστήρα ή κλιματισμό σε κλειστούς χώρους. Χρησιμοποιήστε αντικουνουπιακά μέσα (π.χ., απωθητικές πλακέτες σε πρίζα, σπρέι) εάν τα εντοπίσετε μέσα στο σπίτι.
- Ατομική προστασία: Σε εξωτερικούς χώρους, χρησιμοποιήστε ενισχυμένα απωθητικά. Φοράτε φαρδιά, ανοιχτόχρωμα και μακριά ρούχα.
- Συλλογική αντιμετώπιση: Το πρόβλημα ξεπερνά την ατομική ευθύνη. Χρειάζεται συντονισμός μεταξύ δήμων, περιφερειών και πολιτών για έλεγχο εστιών αναπαραγωγής.
Δεν έχουμε πληθυσμούς κουνουπιών όπως το καλοκαίρι, αλλά λόγω του ήπιου κλίματος, της ανθεκτικότητας συγκεκριμένων ειδών και της διαρκή παρουσία στάσιμων νερών σε αστικές περιοχές, είναι πολύ πιθανό να συναντήσετε κουνούπια ακόμη και τους χειμερινούς μήνες, ειδικά μετά από μια ήπια περίοδο.
Τα κουνούπια το χειμώνα δεν είναι πλέον μια ασυνήθιστη ενοχλητική εμφάνιση, αλλά μια συνέπεια της κλιματικής αλλαγής και της βιολογικής προσαρμογής. Η πλήρης απαλλαγή από αυτά είναι δύσκολη, ωστόσο, με συνεπή προληπτικά μέτρα, συνεργασία και συλλογική ευαισθητοποίηση μπορούμε να περιορίσουμε σημαντικά την παρουσία και τους κινδύνους τους όλο το χρόνο.
Τι αναφέρει ο δρ Αντώνιος Μιχαηλάκης, ερευνητής/εντομολόγος
(Πηγή: reader.gr)
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ερευνητής/εντομολόγος στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο (προϊστάμενος Εργαστήριο Εντόμων και Παρασίτων Υγειονομικής Σημασίας-ΕΕΠΥΣ) και αναπληρωματικό μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, δρ Αντώνιος Μιχαηλάκης, τα έντομα έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται πάρα πολύ εύκολα τις διαφορές της θερμοκρασίας.
Το γεγονός αυτό, όπως τονίζει, αποτελεί σοβαρό παράγοντα για την επιβίωσή τους. «Δεν είναι τυχαίο το στερεότυπο που εδώ και χρόνια αναπαράγεται, ότι τα έντομα εμφανίζονται το καλοκαίρι κι εξαφανίζονται το χειμώνα. Είναι πολύ εύκολο γι’ αυτά να ανιχνεύσουν μικρές μεταβολές ακόμα και σε μικροκλίματα», αναφέρει ο δρ Μιχαηλάκης.
Ειδικότερα, ο βιολογικός κύκλος των κουνουπιών, σύμφωνα με τον δρ Μιχαηλάκη, εξαρτάται άμεσα από τη θερμοκρασία. Αυτό ωστόσο που παρατηρούν οι ερευνητές λόγω της κλιματικής αλλαγής είναι ότι οι προϋποθέσεις είναι ιδιαίτερα φιλικές γι’ αυτή την κατηγορία εντόμων, ακόμα και σε περιοχές που παλαιότερα, δεν ήταν.
«Ξαφνικά βρίσκουμε ένα νέο περιβάλλον φιλικό γι’ αυτά. Σε περιοχές όπου ήδη υπήρχαν, η θερμοκρασιακή αλλαγή που παρατηρείται μπορεί από τη μία να αυξήσει τον πληθυσμό τους πάρα πολύ. Στην περίπτωση των κουνουπιών, για τα οποία το νερό είναι απαραίτητο στοιχείο του βιολογικού τους κύκλου, οι έντονες βροχοπτώσεις σε συνδυασμό με πολύ υψηλές θερμοκρασίες -πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου- δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τη ραγδαία αύξηση των πληθυσμών τους», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μιχαηλάκης και προσθέτει: «Στη Μεσόγειο πάμε για μία δωδεκάμηνη δραστηριότητα πλέον των εντόμων. Αυτό είναι μεγάλο θέμα και μαζί φοβόμαστε και τα νοσήματα που μεταφέρουν».
